Önce İnsan Sonra Haber

Milletvekillerine e-ticaret sunumu..

Muş, sektördeki tüm talepleri topladıklarını, kanun teklifinin yasalaşması konusunda milli bir duruş sergilenmesi gerektiğini dile getirdi.

Ekonomi 30 Haziran 2022 Perşembe / 2 ay önce
Milletvekillerine e-ticaret sunumu..

Ekleyen: Kozmiktürk

Kozmiktürk-Haber Merkezi

Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kabul edildi.

TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu, AK Parti Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız başkanlığında toplandı.

Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürü Adem Başar, görüşmelere geçmeden Türkiye ve dünyada e-ticaret konusunda milletvekillerine sunum yaptı.

Daha sonra teklif sahibi olarak komisyona bilgi veren Hamza Dağ, dünyadaki gelişmelere benzer şekilde Türkiye'de de dijitalleşmenin etkisiyle geleneksel ticaret kanallarından e-ticarete hızlı bir kayış gözlendiğini söyledi.

Kovid-19 salgınının, tüketicilerin satın alma tercihlerinde e-ticaretin payını artırdığını, aynı zamanda e-ticaret lehine kalıcı tüketim alışkanlıklarının oluşumunu tetikleyerek e-ticaretteki büyümeyi hızlandırdığını dile getiren Dağ, 2021'de yüzde 70 civarında büyüyen e-ticaret pazar yeri satışlarının, 2022'nin ilk 5 ayında yaklaşık yüzde 80 civarında büyüdüğünü belirtti.

Salgının etkilerinin yoğun olarak hissedildiği iki yıllık dönemde Türkiye'de de aynı seyrin gerçekleştiğine işaret eden Dağ, perakende e-ticaret hacminin, iki kat oranında önemli bir büyüme kaydettiğini vurguladı. Dağ, bu büyümenin, küçük ve mikro ölçekli işletmelerin ticari faaliyetlerini de etkileyerek pazaryerlerinde yoğun olarak faaliyet göstermelerine yol açtığını ifade etti.

Aynı dönemde pazaryerlerinde faaliyet gösteren işletme sayısının yaklaşık iki kat artış gösterdiğine değinen Dağ, "Bu yoğunlaşmaya bağlı olarak e-ticaret pazaryerleri faaliyet alanlarını farklı sektörlere yayıyor ve kargo, lojistik ve finans gibi stratejik sektörlerde de aktif şekilde faaliyet gösteriyor. Aynı şekilde büyük sermaye gücüne sahip pazar yerlerinin yaptığı para yakma ve agresif reklam uygulamaları pazardaki diğer oyuncular açısından pazarda tutunabilme sorununa yol açıyor." diye konuştu.

Yaşanan e-ticaret sürecinin, Türkiye gibi diğer ülkelerin de gündemini işgal ettiğini, bu alana yönelik regülasyon çalışmalarının dünyada da sürdürüldüğüne dikkati çeken Dağ, şunları kaydetti:

"Avrupa Birliğinde taslak aşamada olan Dijital Pazarlar Yasa Tasarısı ile Dijital Hizmetler Yasa Tasarısı, bu noktada önemli adımlar olarak karşımıza çıkıyor. Serbest piyasa koşullarının iyi işlemediği gözlenmekte olan ve yıkıcı rekabet uygulamalarının etkisiyle birlikte sağlıksız şekilde büyüyen pazaryerlerinin e-ticaret kanalını daraltabileceği, orta ve uzun vadede ekonomik potansiyel açısından risklere yol açabileceği öngörüsünden hareketle, sektördeki rekabeti bozucu uygulamaların önlenmesi, sektörün sağlıklı ve dengeli şekilde büyümesinin sağlanması ve e-ticaret pazar yerleri ile satıcılar arasında asimetrik pazarlık gücünden kaynaklanan sorunların giderilmesi amacıyla Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi hazırlandı.

Teklifte, pazar yerlerinin ve e-ticaret hizmet sağlayıcıların büyüklükleri ve pazardaki konumları dikkate alınarak temel çerçeve oluşturuldu. Özellikle küçük oyuncular ile pazara yeni girecek oyuncuların önünün açılması hedeflendi. Dünyada da e-ticarete yönelik benzer adımların atıldığı ve günümüz ihtiyaçlarını karşılar nitelikteki söz konusu düzenlemenin yasalaşmasının e-ticaretin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, sağlıklı şekilde büyüme ve gelişiminin sağlanması ve bu alanda etkin rekabetin sağlaması açısından çok önemli bir adım olacağı düşüncesindeyim."

Komisyona kanun teklifi hakkında bilgi veren Ticaret Bakanı Mehmet Muş, Düzenlemenin, Ticaret Bakanlığına, e-ticaretin yönetilmesi konusunda gerekli enstrümanları vereceğini düşündüklerini ifade etti.

Perakende e-ticaret hacminin 2021'de 234 milyar liraya ulaştığını belirten Muş, bu hacmin yaklaşık 110 milyar lirasının aracılık hizmetini veren firmalardan geldiğini söyledi.

Düzenlemenin e-ticaret platformlarında yalnızca bir değil birden fazla oyuncunun olmasını, ürünlerini satmaya çalışan KOBİ veya orta ölçekli firmalara bu anlamda koruma sağlanmasını amaçladığını ifade eden Muş, "Tüketici açısından nasıl bir tablo ortaya çıkıyor? Farklı platformlarda ürün tedarik hakkına sahip olursanız, eğer bir ürünün fiyatını farklı görüyorsanız, size teslimatı konusunda farklı tarihler veriliyorsa veya kalite konusunda sorunlar yaşıyorsanız alternatiflere kayma imkanına sahipsiniz. Dolayısıyla düzenleme birden fazla oyuncunun pazarda yarışabileceği bir sistemi kurmaya çalışıyor, adil ve rekabetçi bir ortamın oluşması hedefleniyor." diye konuştu.

Rekabet Kurulunun e-ticaret konusunda bazı tedbirler aldığına değinen Muş, "Hayatımıza yeni giren bir alan. Şu an cep telefonu üzerinden istediğiniz anda, istediğiniz ürünün alışverişini yapabiliyorsunuz. Dolayısıyla bütün dünyada yeni düzenlemeler yapılıyor. Özellikle AB'nin ve ABD'nin çalıştığı taslaklar var. Onlarda da rekabet kurumu var ama özellikle bu alana münhasır düzenleme yapma ihtiyacı hissetmişler." dedi.

Muş, Avrupa Birliğinin, mevcut e-ticaret düzenlemelerinin teknolojik gelişmelere bağlı olarak yetersiz kalması nedeniyle yeni kurallar ortaya koyduğunu belirtti.

ABD'de e-ticaret konusundaki bir kararnamede firmalar ve tüketiciler başta olmak üzere tüm ekonomik aktörler için adil rekabet koşullarının önemine vurgu yapıldığını aktaran Muş, kararnamede, ekonomide çok sayıda küçük işletmenin hayatta kalabilmek için birkaç elektronik pazara bağımlı duruma geldiklerine dikkat çekildiğini söyledi.

Ticaret Bakanı Muş, aşırı reklam ve "para yakma" denilen uygulama ile firmaların sürekli zarar yazdığını ancak pazar payı kazandığını ifade ederek, şöyle konuştu:

"Bunun bir amacı var, belli bir pazara ulaşmak. Dolayısıyla bunun biraz kontrollü yapılmasını arzu ediyoruz. Çünkü aşırı reklam ve para yakma, diğer oyuncuların dağıtım kanallarına ulaşmasının önünde engel oluyor. Bunun için düzenlemede kargo ve finansla alakalı özel atıflar yapıldı. Düzenleme, belli bir büyüklüğün üzerine çıkan platformlara kargo hizmetinin dışarıya verilmesini kısıtlıyor. Bununla dağıtım kanallarının açık olması ve yeni oyuncuların piyasaya girmesine imkan sağlanması amaçlanıyor.

'Cüzdan' uygulaması ile 'önce para aktar, ödemelerinizi buradan yapın.' denilerek size bir indirim veriliyor. Sizi sürekli oraya kanalize ediyor. Mali durumunuzu görüyor, size finans sağlamaya başlıyor. Hem finans hem dağıtım gücünü hem de o lojistiği tek elde topladığınızda bu ülkenin perakende sektörü ile alakalı dikkat edilmesi gereken bir noktaya ulaşmış oluyor."

Mehmet Muş, kanun teklifi ile adil ve rekabetçi bir ortamın oluşmasının hedeflendiğini söyledi.

Sektördeki tüm firma ve paydaşlarla birden çok görüşme gerçekleştirdiklerini belirten Muş, şöyle devam etti:

"Ürününüzü satıyorsunuz, size bir adres geliyor, 'Buraya şu ürünü gönder.' deniyor. Siz bunu gönderiyorsunuz, 'Ödemenizi platformdan alacaksınız.' deniyor. Bazen vadeler çok uzayabiliyor. Gücünüz yoksa platform ona göre davranıyor. Güçlü bir firmaysanız, büyükseniz ona göre davranıyor. Bu düzenleme ile platforma şu söyleniyor, 'Parayı aldıktan, hesabına geçtikten sonra 5 iş günü içinde o firmanın, tedarikçinin parasını öde. Bunu 3 ay bekletme.' Bu platformlara, 'Bunlar belki küçük olabilirler, mali güçleri olmayabilir ama siz 'ben indirim yapıyorum, sen de bu kadar indireceksin diyemezsin.' diyoruz. Sözleşme varsa yapabilirsin. Firma, 'Ben ürünümde indirim yapacağım.' diyorsa o ayrı, buna biz karışmıyoruz."

Muş, sektördeki tüm talepleri topladıklarını, kanun teklifinin yasalaşması konusunda milli bir duruş sergilenmesi gerektiğini dile getirdi.

"Kanun teklifinin yasalaşması elimizi gerçekten rahatlatacak." diyen Muş, hiçbir yasanın mükemmel olmadığını, mutlaka eksikleri olabileceğini, düzenlemenin amacının, e-ticaretteki yoğunlaşmanın piyasaya yayılması olduğunu vurguladı.

Ticaret Bakanlığı olarak e-ticaretin ihracatına da teşvikler verdiklerine değinen Muş, "Bununla alakalı yeni kararlarımız çıkacak. Özellikle bu alanı da teşvik edeceğiz. Siz ihracat yapıyorsanız, bütün burada saydıklarımızın dışına çıkarıyoruz. Burada hiçbir kısıta tabi değilsiniz. İstediğiniz kadar ihracat yapabilirsiniz. Ayrıca çıkaracağımız yeni kararlarla, teşvik mekanizmalarımızla burada da firmalarımızı destekleyeceğiz." ifadelerini kullandı.

Teklif üzerindeki görüşmelerde söz alan İYİ Parti Ankara Milletvekili Ayhan Altıntaş, kanun teklifi ile kendisinde, Rekabet Kurumunun eksikliğinin yasa yapılarak tamamlandığı hissi oluştuğunu söyledi.

Düzenleme ile e-ticaret firmalarından birtakım özel bilgilerin isteneceğini dile getiren Altıntaş, "Siz 'Firmanın algoritmasını kontrol ederim.' diyorsunuz. Bu nasıl olacak? Bunun için 'Gerekirse bilirkişi de tutarım.' diyorsunuz. Bu, bana biraz garip geldi. Daha önce ticari yazılım yapan ve satan bir kişi olarak bunların kontrol edilmesi hem güç hem de bunların açıklanması fikri mülkiyet hakkına aykırı. Bunu firmadan istemek bana biraz garip geldi. Bunu bir de 'bilirkişi' diye başka bir firmaya açmak sıkıntılı görünüyor." ifadelerini kullandı.

CHP İstanbul Milletvekili Akif Hamzaçebi, düzenleme için Ticaret Bakanı Mehmet Muş'a teşekkür etti.

E-ticaret piyasasının değiştiğini, sürekli geliştiğini ve yeni şirketlerin Türkiye'de faaliyet göstermeye başladığını belirten Hamzaçebi, "Bu piyasada acımasız bir rekabet var, buna 'vahşi rekabet' de denebilir." dedi.

Kanun teklifinin genel gerekçesinde Anayasa'nın "Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi" başlıklı maddesinin ayrıntılı şekilde değerlendirildiğini aktaran Hamzaçebi, şunları kaydetti:

"Devlet, piyasalardaki tekelleşme ve kartelleşmeyi önler. Türkiye'de bu piyasada kartelleşme yok, tekelleşmeye doğru gidiyor. Belki bir şirket bütün piyasaya hakim olabilir. Burada milli bir duruş sergilemek gerekiyor. Türkiye'nin bu konudaki şirketlerinin önünün açılması, bu vahşi rekabetin önlenmesi gerekiyor. Bu açıdan teklifin felsefesini son derece olumlu buluyorum."

CHP İzmir Milletvekili Tacettin Bayır, Türkiye'de herkesin her şeyi satabildiğini söyleyerek, şu eleştirilerde bulundu:

"Alışveriş merkezlerinde artık kırtasiye, nalburiye, izolasyon, çiçek, beyaz eşya satılıyor, neredeyse AVM'de otomobil de satmaya başlayacaklar. İnsanlar bu konuda inanılmaz şikayetçi. Çocukluğumuzda bakkal amca her şeyimizdi, bakkal amcaları kaybettik. Hiç olmazsa bazı meslekler var onları kaybetmeyelim. En büyük şikayet özellikle üç harfli marketlerin, mağazalarında satılmaması gereken ürünleri satmalarına inanılmaz şikayet var. Adam alışveriş merkezinde silikon da satıyor, seramik de satıyor, defter kitap da satıyor. Olmaz böyle bir şey. Bunun önüne geçmemiz lazım."

Düzenlemeyi, kartelleşme ve tekelleşmenin önüne geçilmesi açısından gerekli gördüğünü ifade eden Bayır, "Bir köşe yazısını okurken araya 8 kez reklam giriyor. İnternet sitelerindeki çerez reklamlara çözüm bulmamız gerekiyor." dedi.

Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kabul edildi.

Teklifle, e-ticarette haksız rekabetin ve tekelleşmenin önüne geçilerek pazara yeni aktörlerin girişinin kolaylaştırılması ve pazarın dengeli ve sağlıklı büyümesinin sağlanması amacıyla, ölçekler de dikkate alınarak elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılara yönelik düzenleme yapılıyor.

Seyahat acenteliği, sivil havacılık, bireysel emeklilik, bankacılık, sigortacılık, finansman, sermaye piyasası, ödeme hizmetleri, bahis ve şans oyunları ile elektronik haberleşme alanlarında faaliyet gösteren işletmeler, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı veya elektronik ticaret hizmet sağlayıcı kabul edilmeyecek.

Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a yeni terim ve kavramlar eklenecek.

Elektronik ticaret pazaryerinde kendisinin satış yapıp yapmadığına bakılmaksızın diğer elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların mal veya hizmetlerinin teminine yönelik sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkan sağlayan aracı hizmet sağlayıcılar, "elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı" olarak; ister elektronik ticaret pazar yerinde isterse kendine ait elektronik ticaret ortamında, kendi mal veya hizmetlerinin teminine yönelik sözleşme yapan ya da sipariş alan hizmet sağlayıcılar ise "elektronik ticaret hizmet sağlayıcı" olarak tanımlanacak.

Kanuna, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret ortamına ilişkin belirliliğin sağlanması için elektronik ticaret pazaryeri ve elektronik ticaret ortamı tanımları da eklenecek.

Net işlem hacmi, nihai fatura veya fatura yerine geçen belge değerlerinin tüm vergi, fon, harç ve benzeri dahil toplamını içerecek. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının birden fazla elektronik ticaret pazar yerinin olması halinde net işlem hacmi hesaplanırken bu pazar yerleri, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının birden fazla elektronik ticaret ortamının olması halinde ise bu ortamların tamamı üzerinden gerçekleşen hacim, net işlem hacmine dahil edilecek.

Diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı konulardan sorumlu olmayacak.

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, elektronik ticaret hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içeriğin hukuka aykırı olduğundan haberdar olması halinde bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırarak hukuka aykırı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirecek.

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, hak sahibinin, fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikayeti üzerine, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının şikayete konu ürününü yayımdan kaldırarak durumu kendisine ve hak sahibine bildirecek.

Elektronik ticaret hizmet sağlayıcının, şikayetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanan aracı hizmet sağlayıcıya sunması üzerine şikayete konu ürünü yeniden yayımlayacak.

Şikayet ve itirazda; ilgililerin açık kimlik ve adres bilgileri, ihtilafa konu ürün hakkındaki bilgiler, ürünün yayımdan kaldırılması veya yayımlanmasının gerekliliğine dair gerekçeler ile yönetmelikle belirlenen diğer hususlar yer alacak. İlgililerin genel hükümlere göre adli ve idari mercilere başvurma hakları saklı olacak.

Ticaret Bakanlığı, elektronik ticaretin gelişimini sağlamaya, etkin ve adil rekabet ortamını korumaya, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcının faaliyetlerine yönelik düzenleme yapmaya yetkili olacak.

Bakanlık, kanunun uygulanmasını sağlamak için denetim yapmaya ve denetim sonuçlarını açıklamaya, denetim sırasında özel uzmanlık veya teknik bilgi gerektiren durumlarda bilirkişi görevlendirmeye, bilirkişinin hak ve yükümlülükleri ile görevlendirilmesine ilişkin usul ve esasları yönetmelikle belirlemeye yetkili kılınacak.

Aracı hizmet sağlayıcı ve hizmet sağlayıcı, düzenleme kapsamındaki iş ve işlemlerine ilişkin bilgi, belge, defter ve elektronik kayıtlarını, iş veya işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl süreyle saklamakla yükümlü olacak.

Ticaret Bakanlığı, sesli arama ve kısa mesaj yoluyla ticari elektronik ileti gönderen gerçek veya tüzel kişi abone bilgilerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan almaya yetkili olacak.

Teklif ile elektronik ticarette haksız ticari uygulamada bulunan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya, haksız uygulamada bulunulan her bir elektronik ticaret hizmet sağlayıcı için 10 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verilecek.

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı tarafından satış fiyatında tek taraflı değişiklik yapılması dahil elektronik ticaret hizmet sağlayıcıyı kampanyalı mal veya hizmet satışına zorlayan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya, her bir elektronik ticaret hizmet sağlayıcı için 500 bin lira idari para cezası verilecek.

Net işlem hacmine dahil edilen elektronik ticaret ortamları hariç olmak üzere kendine ait elektronik ticaret ortamları arasında erişim imkanı sunan ve bu ortamlarda birbirinin tanıtımını yapan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya 10 milyon lira, mal veya hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlaması halinde, aynı ortamda mal veya hizmet teminine yönelik sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkan sağlayan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya ise 20 milyon lira idari para cezası verilecek.

Ticaret Bakanlığınca yapılan son bildirim ve bilgilendirmenin ardından elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcı, tüketiciler ve pazaryerinde bulunan elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları mağdur etmemek adına yalnızca geçmiş siparişlere ilişkin iş ve işlemler yürütebilecek. Verilen süre içinde aykırılığın ortadan kaldırılmaması halinde bakanlık tarafından elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının veya elektronik ticaret hizmet sağlayıcının ilgili internet adreslerine içeriğin çıkarılması ya da erişimin engellenmesi kararı verilebilecek.

İdari para cezalarının uygulanmasına rağmen Ticaret Bakanlığınca verilen süre içinde aykırılığın sonlandırılmaması veya aynı aykırılığın ceza tebligatının yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde tekrarı halinde bir önceki cezanın iki katı idari para cezası uygulanacak.

İdari para cezalarına ilişkin fiillerin, Ticaret Bakanlığını yanıltmaya yönelik iş ve işlemlerle gerçekleştirilmesi halinde söz konusu cezalar 10 katı uygulanacak.

İdari para cezalarının bir takvim yılına ilişkin toplam tutarı, net işlem hacmi 60 milyar liranın altında olan aracı hizmet sağlayıcı veya hizmet sağlayıcı için 500 milyon lirayı geçemeyecek.

e-ticaretsanayi