Almanya’nın 2. Dünya Savaşı’nda kaybetmesinin ardından, 1945 Şubat’ında toplanan ve bir hafta süren Yalta (Kırım) Konferansı’nda yeni bir dünyanın temelleri atıldı. Yalta’da ‘3 büyükler’ denilen ABD, Sovyetler ve İngilizler vardı. Roosevelt, Churchill ve Stalin ülkelerini temsil ettiler.
Aradan 80 yıl geçti. Şimdi de Alaska’da kritik bir zirve yapılıyor. Zirvede bu kez iki ülke ve lideri var. Biri ABD Başkanı Trump diğeri de Rusya Lideri Putin. İngilizler ve AB masada olmayacak. Bu durumun özellikle İngiliz tarafında hayal kırıklığı yarattığı kesin.
ve Putin neler konuşacak? Görünür gündem, Ukrayna savaşı. Yalta’da ABD ve İngiltere Stalin’den Japonya’ya savaş açmasını istemişti. Stalin bunu kabul etmişti. Acaba bu sefer de Trump, Putin’den Çin’e savaş ilan etmesini ister mi? Tam olarak böyle olmasa da, Çin ile mücadelede Rusya’nın ABD’nin yanında olmasını talep etmesi muhtemel. Putin böyle bir teklif karşısında ‘evet’ derse ülkesi adına epey taviz koparabilir.
Masada olmayan ama menüde olan Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, “Görüşmenin ana konusunun acil bir ateşkes olmasını umuyoruz. Ukrayna'nın toprak bütünlüğü konusunda taviz vermeyeceğiz” dedi. Zelenski, ‘ateşkesi konuşun ama ülkemle ilgili diğer konuları benimle konuşun’ diyor. Umursanır mı? Zannetmiyorum.
15 Ağustos’ta, ‘Alaska Masası’na oturamayacak olan Avrupalı liderler, isteklerini video konferans toplantısıyla patron Trump’a ilettiler. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Ukrayna'ya desteklerinin ‘sarsılmaz’ olduğunu açıkladı. Starmer, sınırların güç kullanılarak değiştirilmesine karşı olduklarını da vurguladı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise, “Alaska'da, Avrupa ve Ukrayna'nın temel güvenlik çıkarları korunmalıdır” dedi. Merz, Avrupa ve Ukrayna’nın çıkarlarını koruyan barış için destekçi olacaklarını belirtti. Yani, Trump’a ‘çıkarlarımızı korursan yanındayız’ mesajı gönderdi. Merz ayrıca, “Rus işgalinin hukuki olarak tanınması söz konusu olamaz. Alaska'da Rus tarafında da bir hareket yoksa, ABD ve biz Avrupalılar baskıyı artırmalıyız, artırmak zorundayız” görüşünü paylaştı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte den, “Bu korkunç savaşın sona erdirilmesi, adil ve kalıcı bir barışın sağlanması için birlik içindeyiz. Top artık Putin'in sahasında” paylaşımı geldi.
ABD Başkanı Donald Trump, zirve öncesi profiline uygun! mesajlar verdi. İstediğini alamaması halinde, masayı terk etme, tekrar görüşmeme, ağır yaptırım uygulama gibi başlıklarla Putin’i tehdit etti.
Güvenlik teyakkuzu
Önemli toplantılarda olduğu gibi Alaska buluşmasında da güvenlik güçlerinin sıkı bir efor sarf edeceği kesin.
Nitekim otellerde güvenlik tedbirlerinin artırıldığı ve sokaklarda devriyelerin gezmeye başladığı bildirildi. Yerel kolluk kuvvetlerine de takviyeler yapıldı.
Zirve’nin kesin adresi için son dakikaya kadar beklendi. Anchorage kentinin kuzeyindeki ABD’ye ait Joint Base Elmendorf-Richardson askeri üssünde karar kılındı. Trump-Putin ikilisi son olarak 2018’de Helsinki’de yüz yüze görüşme gerçekleştirmişti.
Çok kutuplu dünya barış içinde ilerleyebilecek mi? Kan, gözyaşı sona erecek mi?
Şimdilik bu sorulara olumlu yanıt vermek zor.