“Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin kurumsal yapısı güçlendirilmeli. Bu çerçevede demokratik hukuk devleti güçlendirilmeli, devlet ve toplum düzenini Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’yle bütünüyle uyumlu hale getirecek yasal düzenlemeler yapılmalıdır."
Bahçeli bu açıklamayı yapalı yaklaşık iki hafta oldu. Lakin gözlemlediğim kadarıyla ahali bu sözlerin ehemmiyetinin farkına varamadı. Özellikle muhalefet cephesinin sessizliği bende 'şaşkınlık yaratmadı' dersem yalan olur. Zira mevcut sisteme karşı çıkan, eleştiren ‘tek adam rejimi’ yakıştırması yapanlardan Bahçeli’nin bu ifadelerinin üzerine atlamaları beklenirdi.
Bu ifadeleri kullanan MHP Lideri Bahçeli ne demek istiyor olabilir?
Mevcut sistemin teorideki yapısını desteklemekle birlikte, uygulamadaki kurumsal eksikliklerin ve yasal boşlukların giderilmesi gerektiğini savunduğunu söyleyebiliriz.
Mesela, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin (CHS) sadece bir model olarak kalmaması, devletin tüm kurumlarının (bakanlıklar, kurullar, yerel yönetimler) bu modele tam uyumlu ve verimli çalışacak şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini anlatmak istiyor olabilir.
Mesela, ortada bir uyum sorunu olduğunu, bu nedenle, sistemi tahkim edecek yeni kanunlar çıkarılmasını öneriyor olabilir.
En önemli hususlardan birisi de, ‘Demokratik hukuk devletinin güçlendirilmesi’ ifadesiyle, sistemin daha şeffaf, öngörülebilir ve hukuk normlarına dayalı bir işleyişe kavuşması gerektiğini; böylece sistemin meşruiyetinin ve verimliliğinin artacağını vurguluyor olabilir.
Devlet Bey, sistemden vazgeçilmemesini, ancak sistemin aksayan yönlerinin, hukuk ve yeni yasalarla onarılarak daha sağlam bir kurumsal yapıya dönüştürülmesi mesajını veriyor.
Kişiye dayalı yönetim anlayışından, kurallara ve kurumlara dayalı bir ‘kurumsal başkanlık’ modeline geçişin gerekliliğine işaret ediyor. Bahçeli’nin bakış açısıyla ‘yarı başkanlık’ sisteminin de uyumlu olabileceğini öngörebiliriz.
Gerçekten de, sistemin mevcut işleyişindeki boşlukların ancak hukuk ve liyakat eksenli bir kurumsallaşma ile doldurulabileceği aşikar.
Bir yönetim modelinin başarısı, işbaşındaki yürütücünün bireysel maharetinden ziyade, kurumların yasal çerçevede ne kadar özerk ve etkin çalışabildiğiyle ölçülür. Bu çerçevede yapılacak yasal düzenlemeler, sistemi bir ‘geçiş dönemi’ olmaktan çıkarıp kalıcı bir devlet düzenine dönüştürebilir.
Demokratik hukuk devletinin güçlendirilmesi demek, sistemin sadece bir ‘hız’ mekanizması değil, aynı zamanda bir ‘denetim’ mekanizması olarak kurgulanmasını gerektirir.
Devlet hafızasını temsil eden kurumların, siyasi inisiyatiften bağımsız bir kurumsal işleyişe kavuşması şarttır. Mevcut sisteme eleştirilerin odağında ‘kişi odaklılık’ yer alıyor. Bu risk, ancak kurumsal bir yapıyla bertaraf edilebilir. Bir ülkenin kaderini tek bir kişinin inisiyatifine bırakmak yerine, yürütme gücünü yasal normlarla sınırlandırılmış kurumlara yaymak, sistemin en büyük sigortasıdır. Yarı başkanlık modeli, bu noktada ‘sorumlu bir hükümet’ ve ‘denetleyici bir Meclis’ mekanizması sunarak kurumsallaşmayı somutlaştırabilir.
Ayrıca, kurumsal yapının güçlendirilmesi, olası siyasi krizlerin çözüm yolunu da ‘şahsi kararlar’ olmaktan çıkarıp ‘anayasal prosedürler’ haline getirir. Sistemin tıkandığı noktada çözümün halka (seçime) gidilerek aranması, demokratik hukuk devletinin en büyük güvencesidir. Bu durum, krizlerin bir istikrarsızlık kaynağı değil, halkın iradesiyle sistemin kendini yenileme süreci olarak kabul edilmesini sağlar.
Kurallar net olmalı. Kimin ne yapacağı yasalarla ve anayasayla çizilmeli. Bu 'kurumsallaşma' demektir.
Güç paylaşılmalı. Tek bir kişi her şeye karar vermemeli. Bu 'denetim'dir.
Halk hakemdir. Kriz çıkarsa düğümü halk çözmeli. Bu da 'demokrasi'dir.
Eee sevgili muhalefet halen uykuda mısınız?