Ukrayna ve Rusya'nın temel oluşturduğu sıcak savaş riski dünyada kaygıyla izleniyor. Savaş gerçekleşirse iki ülkeyle sınırlı kalmama tehlikesi de var. Şüphesiz coğrafyamızın yakınındaki böyle bir savaşın ısıtacağı ülkelerin başında geldiğimizi hatırlatmamıza gerek yok.
Amerika-AB-NATO bloğu, Trump döneminin aksine Rusya'nın karşısında daha etkili bir pozisyon almış görünüyor. Bir yandan Rusları tahrik eden eylem ve söylemlerde bulunurlarken diğer yandan Ruslara 'savaşa yeltenme' uyarısı yapıyorlar. Rusların Gürcistan ve Kırım örneklerinde sergiledikleri rahatlığı bu kez bulamayacakları aşikar.
Ukrayna Genelkurmay'ında Amerikalı askeri uzmanların cirit attığı belirtiliyor. Psikolojik savaş uzmanları da oradaymış. Ruslar Afganistan'a ordu göndermeden önce yüzlerce uzman göndermişti. Bu açıdan bakınca "acaba Ukrayna'ya Ruslar değil de Amerikalılar mı girecek?" diye bir soru da akla gelmiyor değil...
Ukrayna yönetimini Zelenski'yi başa getirerek Batı'ya bağlayan Amerika şimdi de Ukraynalıların canı-kanı üzerinden Rusya'ya parmak sallıyor. Putin, NATO'nun kendi sınırlarına doğru genişlemesinden rahatsız. Ruslar, NATO'ya, "Duracağınıza güvence verirseniz mesele kalmaz" diyor. NATO-ABD tarafı böyle bir teminat vermiyor.
Aslında bağımsız bir ülke istediği uluslarası örgütte yer alabilir. Doğal olan bu. Ama reelde işler öyle yürümüyor. Gücü olanın borusu ötüyor..
ABD ve Rusya arasında son atışma Cumartesi gerçekleşen telefon görüşmesinin ardından yaşandı. Beyaz Saray'ın açıklamasına göre Biden, Putin'e, "Rusya’nın Ukrayna’da daha fazla ilhaka girişmesinin acı verici insani sonuçları olacağını ve Rusya’nın itibarını zedeleyeceğini" söyledi..
Şimdi "Ruslar savaşı ne zaman başlatacak?" sorusu ekseninde tahminler yapılıyor. Rusların eski devleti Sovyetler Birliği, Aralık 1979'da Afganistan'ı işgal etmişti. İşgal pazartesine denk gelmişti. 24 Aralık 1979'da Sovyet lideri Leonid Brejnev'in emriyle gerçekleşen o işgal Sovyetlerin yıkılmasının kilometre taşı oldu denilebilir. Nisan 1988'de Cenevre'deki imzalarla çekilmek zorunda kalmışlardı. Şubat 1989'da da Brejnev'in askerleri tamamıyla Afganistan'ı terk etmişti. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) 1991'de dağıldı ve ardından bugünkü Rusya ortaya çıktı.
Sovyetlerin Afganistan'ı işgali için, "sıcak denizler" ve "Afgan yönetimini ABD'ye kaptırmamak- komünist bir yönetim oluşturmak", "Güney Asya'daki ABD çevrelemesini parçalamak" gerekçeleri anlatıldı. Bugün benzer bir durumun Ukrayna odaklı yaşandığını gözlemliyoruz. Afganistan'da Amerika çevrelemesini parçalamak için savaşa tutuşan Sovyetler dağılmıştı. Aynı saikle Ukrayna'ya savaş başlatılması halinde benzer bir sonla bugünkü Rusya'nın karşı karşıya kalmayacağını kim söyleyebilir?
Afganistan savaşı yaklaşık 15 bin Sovyet askerinin canına mal oldu. Tabi sakatlar ve techizat kayıplarının yanında ekonomik bedelleri de anımsatmak lazım.
Kubilayhan Erman, Afgan savaşında Kuzey Afganistan’da yerleşik Türkler de diğer etnik grupların Kâbil hükümetini desteklediğini ya da Sovyet askerî güçlerine karşı koymayı seçtiklerini belirtiyor. Afganistan harekâtına katılan Türk kökenli Sovyet vatandaşları da göz önüne alındığında bu coğrafyadaki Türklerin silahlı çatışmanın farklı taraflarında savaşmak zorunda kaldığı gibi acı bir tablo da karşımıza çıkıyor.
Sovyetler Birliği'nin, Afganistan'daki politikası sorulduğunda Putin, "Elbette, çok sayıda hata yapıldı, ancak dönemin Sovyet yönetiminin, orduyu Afganistan’a göndererek durdurmaya çalıştığı gerçek tehditler de vardı" demişti.
Bugün benzer sorunla Putin karşı karşıya. Ve bir karar vermesi gerekiyor. O karar ülkesi ve insanlarının kaderini ilgilendiriyor. Bir başka boyutunda da dünya ülkelerini ilgilendirmesi bulunuyor.
Bazı gerçekleri anlamak için diplomat olmak gerekmiyor.
Ukrayna NATO'ya girmeyeceğini açıklarsa savaş olmaz...
Dilerim ki dünyanın her yerinde barış olsun...