Bir millete ait kültürün varabileceği en üst mertebe, felsefeleşmiş medeniyet seviyesidir. Bunun için de özgün bir alfabe ve yazıya dayalı tarihi ve kültürel birikim gerekir. Tarihte bunun ilk örnekleri de Sümer ve Mısır dönemleridir.
Çinliler ve Türkler de aynı dönemde özgün alfabe ve yazı geliştirmişlerdir. Çinliler daha önce yerleşik hayata geçtiği ve imparatorluk düzeninde bürokratik yazıya dayalı kayıt uyguladığı için daha öne çıkar. Fenike uygarlığı da aynı döneme denktir ve Yunancanın aslı da Fenikecedir. Yunan uygarlığı diye bilinen ise sırasıyla Sümer, İon, Hatti, Hitit, Aka, Etrüks, Kimmer, Truva, Lidya, Frigya, Likya’ dır. Yani tamamen Anadolu kökenlidir. Anadolu uygarlıklarının birbirleri ile etkileşimi sayesinde Ege’nin diğer kıyısı medenileşebilmiştir. Ön Türklerden olan Etrüsklerin alfabesi de kök Türkçedir ve bugünkü Latincenin aslı da Etrüskçedir. Cumhuriyet sonrası Türklerin kendi alfabeleri ile eğitimde ve bilimde bu derece yüksek seviyelere gelmesinin sebebi de budur.
Zıt olarak, halen Arapça ile yazı yazan yani Arap alfabesini kullanan Persler ise o yüzden son 1200 yıldır geri kalmışlardır. Eski Pers uygarlığını devam ettirememişlerdir. Roma ise tam tersi özgün bir uygarlık idari ve askeri düzen kurmuştur. Bu itibarla, Proto-Hun, yada Çinlilerin ilk Türk deyişleri olan Hsinung-Nu (M.Ö 1766 Tujue ya da Turuk) veya bugünkü Türklerin cumhuriyet ile öze dönüşü de büyük bir meydan okumadır. Atamızın tarih okumalarının gayesi de budur. Göktürklerin tüm Türkçe konuşan obalar boy ve urukları birleştirerek ilk defa devlet ve büyük güç olmalarının arkasında da dil ve kültür birlikteliği yatar.
Bu açıdan baktığımızda Türk tarihinde dört büyük zillet dönemi bulunmaktadır. İlki Bilge Kağan dönemi Göktürklerin doğu kısmının Çin kültür, yazı, yaşam tarzı, kılık kıyafet ve düşünce biçimi ile Çinlileşmesi.
İkincisi Babür Han dönemi aynı şekilde Kuzey Hindistan'da egemenlik sürerken Hintlileşme, üçüncüsü Safavilerin Şah İsmail sonrası 200 yılda Persleşmesi, dördüncüsü de Osmanlı’nın 12, 13, 14 ve 15. yy. hariç hem saray hem de büyük oranda yerleşik düzene geçenlerin Arap&Fars etkisinde başkalaşması veya dönüşümüdür.
Kısaca Türklükten uzaklaşmak, yazımızdan yaşam biçimimizden, savaşçı yapımızdan, bilime, eğitime, kadına (cariyelik yoktu, kadın ata biner savaşır ve asla saçını başını örtmezdi. Hatta Han savaşa gittiğinde eşi liderlik ederdi) değer veren tarihimizden uzaklaşmamızdır.
İşte Atatürk cumhuriyeti bu yüzden 2500 yıl sonra öze dönüştür. Her alanda Türklüğü yaşamaktır. Cumhuriyet düşmanlarının hazmedemedikleri de budur. Mesela kendini Türk hisseden herkesi Türk kabul eden eğitim anlayışımız ile her Türk vatandaşı ata veya anne Türk olmasa bile ben Türküm diyebilmiştir. İşte en büyük başarı da budur.
Bugünkü Kazakistan’ın kurucusu Nur Sultan Nazarbayev da öze dönüş uygulamaları nedeniyle çok büyük bir liderdi. Aynen o ruhla hareket eden Rauf Denktaş gibi. Aynen Ebulfeyz Elçibey gibi. Aynen Karamanoğlu Mehmet Bey gibi. Aynen Safevilerin lideri Şah İsmail gibi. Aynen Fatih Sultan Mehmet gibi. Uluğ bey gibi. Cengiz Han gibi. Hacı Bektaş gibi.
Mesela Cengiz Han Türklüğü o kadar üstün görmüştür ki, diğer uluslar veya halklar ile savaşırken aidiyet gücünü kullanmıştır. Kudreti de oradan gelir. Tüm bozkırı bir araya getirmesi sadece birlik, dayanışma, güç ve yasalarından gelmez. Türklük şuuru ile hareket etmesine dayanır. Aynen Atatürk'ün kurtuluş savaşında yaptığı gibi. Tüm dünyadaki mazlum milletler Atatürk devrimlerini ve onun yaptıklarını bu yüzden örnek almıştır. İran şahı ve Afgan Hanının, Atatürk dönemi Türkiye ziyaretinde etkilendikleri ve ülkelerine dönünce yapmaya çalıştıkları reformların arkasında da ulus devlet olmaya dayalı bu öze dönüş bilinci yatar.
İlk başta Sünni olan Erdebil Sufilerinin yani Safevilerin Farslılaşması da Türk tarihi açısından büyük bir zillet olduğuna değinmiştik. Buna karşılık Osmanlı’nın gücü ve kudretini büyük oranda Anadolu ve Suriye de bulunan konar göçer Türkmen aşiretlerinden alan Safevilere karşı koyu Arap Sünniliği ve taassubuna dayanması ve Anadolu Aleviliğini dışlaması da çok ciddi bir hatadır. Oysa Alevilikte Türklüğün özüdür ve Osmanlının dayandığı gazilik, ahilik ve velilik bilgeliğinin de kökenidir. O hikmet geleneğini yani arilik, sufilik ve erenlik kültürünü dışlamak Osmanlıya çok pahalıya mal olmuştur. Bunlar, gönülleri fetheden, toplumu derleyip toparlayan, bilgisine başvurulan, eğiten, öğreten, akıl ile hareket etmeyi öğütleyen devletin idaresinde de etkili olan hatta Bektaşilik ve gazayı birleştiren çok büyük bir birikimdi. Anadolu erenleri kavramının irdelenmesine de gerçekten çok ihtiyacımız bulunmaktadır. Maturudi&Hanefi bir din anlayışı yerine koyu Sünni bir taassup içine girdik. Kendi öz evlatlarımız dururken devşirmelerden medet umduk. Anadolu’yu sadece asker ve vergi vermeye mecbur insanların yaşadığı bir coğrafya anlayışı ile yönettik ve sürekli ihmal ettik.
Rönesansı ıskaladık, 1789 sonrası pozitivizmi algılayamadık, sömürgecilikten başka ülkelerin siyasi ve ticari olarak neler kazandıklarını göremedik, merkantalist iktisadi düzene göre ekonomiyi yapılandırmak yerine kapitülasyonlar vasıtası ile daha fazla cari açık verdik, hatta ithalata daha az ihracata ise daha fazla gümrük vergisi uyguladık. Birinci ve ikinci sanayi devrimlerini uygulayamadık. Milliyetçilik akımlarının devleti parçalamasına tedbir alamadık. Öz Türkçe yerine Arapça ve Farsça dan oluşan ve halktan kopuk bir Osmanlıca kullanmaya kalktık. Kendi kelimelerimiz yerine her kelimenin Arapça veya Farsça bir dönem de Fransızcasını kullanmayı marifet zannettik. Ortak tarihi kültürel ve dini bir bilinç olmadan Osmanlılık üst kimliği ile koca imparatorluğu yaşatabiliriz sandık. Bugünkü plaza İngilizcesi veya Türkçesi diye dalga geçtiğimiz konuşmaların aynısı. Türklüğün bir ülkünün tarihi olduğunu unuttuk. Almanların ve İngilizlerin kendi çıkarları uğruna halifeliği kullanma oyunlarına kapıldık. Sened-i İttifak veya birinci meşrutiyet ile yetkilerini kıstığımız padişahlık sisteminin demokrasi ve iyi yönetişim için yeterli olduğunu zannettik. Ayan meclisi ile varsılların çıkarlarına hizmet eden bir siyasi yapının halkın daha da sömürülmesi anlamına geldiğini göremedik. Laikliğin siyasi, hukuki ve toplumsal hayatta ne kadar önemli olduğunu anlayamadık.
Son olarak, Yüce Allah kendi adına tasarrufta bulunma yetkisini kimseye vermemiştir. Peygamberler dahi istisna teşkil etmez. İslam'da ruhbaniyet yoktur. Ruhbani bir sınıfta yoktur. Hatta Hz. Muhammed benden sonra hilafet 30 sene diyerek dört halife sonrası hilafet kurumuna gerek olmadığını belirtmiştir. Ruhbanlık işin aslı ilahi yetki ile mücehhez olmak demektir ve bu yetki kimsede yoktur. Çünkü hepimiz beşeriz. Biri veya birilerinin kalkıp da dini kullanarak siyasi emelleri uğruna veya kendi yaşam biçimine veya kendi zihniyetine uygun olarak dini ve sosyal hayatı kuralları şekillendirmeye çalışması İslam'a aykırıdır. Ruhban sınıfının ilahi yetkiye veya kudrete dayalı iktisadi, dini hatta siyasi tahakkümü de İslam'a aykırıdır. Dinimizle bağdaşmaz. Yani bugün İran'daki yönetim din dışıdır. Türkiye'de AKP gibi siyasal İslamcıların ülkeyi yönetmesi din dışıdır. Hele hele çeşitli cemaatlere dayalı olarak şeyh, efendi hazretleri vb. bir ticari&siyasi amaç giden oluşumların başında olmak veya onlara mensup olmakta din dışıdır.